Jezelf door online ogen: de offline waarde van een like

Jezelf door online ogen: de offline waarde van een like

Dat internet voor- en nadelen voor je privéleven heeft: check. Hoe complex die relatie tussen on- en offline leven is zag ik de afgelopen weken in een paar voorbeelden voorbijkomen. Bij Novastories maken we het nooit zo ingewikkeld, maar ik vind het toch interessant in te gaan op hoe in deze voorbeelden het vertellen van je verhaal op internet, je leven offline behoorlijk door de war kan schoppen.

Likes als verslaving

Het eerste voorbeeld is het verhaal van de Australische Essena O’Neill (19). Tot en met september was zij een succesvolle Instagrammer, met meer dan een half miljoen volgers. Met de nadruk op wás: in oktober wiste ze het grootste deel van haar Instagramaccount. Een paar foto’s liet ze staan en voorzag ze van nieuw commentaar: het verhaal achter de making of van de bewuste foto. Ze was er ineens helemaal klaar mee en biechtte op dat ze al langere tijd diep ongelukkig was. Verslaafd aan het aantal likes dat ze kreeg voor elke foto én de (financiële) waardering van de modemerken waardoor ze benaderd werd, moest de volgende foto nog beter zijn dan de vorige. Fotosessies voor één ‘spontane’ foto duurden met gemak een uur. Nog afgezien van alle tijd die eraan vooraf ging bij het zorgvuldig uitkiezen van de outfit en de make-up. Op 31 oktober verscheen ze zonder make-up of opsmuk in een Vimeo-video met een bekentenis aan haar 12-jaar oude zelf die de wereld over ging.

Ja, ze verdiende er geld mee, dus de moeite die ze erin stak was voor meer goed dan zich even goed voelen. Maar omdat ze dat niet bekend maakte bij haar volg(st)ers, voelde het ondraaglijk dubbel voor haar: ze liet haar volgsters – velen net zo onzeker als zijzelf een paar jaar jonger – denken dat het haar allemaal spontaan kwam aanwaaien. Dat ze écht een fantastisch leven had, met alleen maar mooie mensen en dito kleding. Dat ze er zelf inderdaad altijd zo fantastisch uitzag, zonder moeite. Dat die foto’s snapshots waren, in een ogenblik genomen.

Essena is ‘Let’s be Game Changers’ gestart. Ze wil haar generatie laten zien dat het meeste dat je online ziet niet echt is en dat het ‘echte’ leven zich offline afspeelt. Zonder camera’s, wel te verstaan. Toch vertelt ze nog wel haar persoonlijke verhaal op internet. Ze heeft internet nodig om haar verhaal dat veel op internet nep is, te vertellen. Ze pleit voor een sociaal mediaplatform waar het aantal likes niet bepalend zijn.

Likes nog altijd beter dan dislikes

Screenshot Super Stream Me site

Screenshot 16/11/2015 vpro.nl/superstreamme

 

In Nederland, en zo’n 10 jaar ouder (ik heb het idee dat dat uitmaakt), hebben we documentairemakers Tim den Besten en Nicolaas Veul. Zij wilden onderzoeken hoe het zou zijn als je 24 uur per dag te volgen zou zijn online. Geheel vrijwillig drie weken je leven laten vastleggen door camera’s, GPS en een hartslagmeter terwijl de hele wereld via Twitter op de hoogte wordt gehouden: moet te doen zijn? Het bleek van niet. Na ruim twee weken kapten ze ermee. Het gebrek aan de mogelijkheid om je even terug te trekken van al die mensen die je volgen – en die je dat via Twitter ook de hele tijd laten weten – bleek voor de twee onmogelijk om mee te leven.

Wat ik het interessantst vind aan hun experiment, was niet het live volgen zelf, maar hoe ze erop terug zouden kijken. Dat is nu aan de gang in de vierdelige documentaireserie Super Stream Me op NPO3 en in interviews. In een interview met de VPRO-gids zegt Tim:

“Dat mensen online zogenaamd zo’n fantastisch leven leiden, waar alleen het positieve uitgefilterd wordt, zag ik eerst als iets negatiefs. Maar eigenlijk is het goed dat je zelf kan bepalen wat je laat zien. Ook al is het misschien een vertekend beeld, het is wel jouw beeld, en jij bent vrij om het neer te zetten. En dat is veel beter dan wanneer alles te zien is.”

Mooie gedachte, maar…

Van like naar ware liefde (voor jezelf)?

In de optiek van Essena O’Neill maak je anderen onzeker met alleen de fantastische dingen uit je leven te posten. Of nou ja, je maakt er onzekere mensen nog onzekerder mee. Of misschien  nog beter uitgedrukt: de mensen die zich niet bewust zijn van de werking van de (sociale) mediakaders. En dat is zo’n beetje iedereen op een zwak moment. Het is moeilijk op sociale media die toon te vinden die de nuance van het echte leven typeert. Niks is alleen maar fantastisch of alleen maar klote, maar in de wereld van internet waarin alles kort, kort, kort moet, is dat lastig te laten zien.

Essena komt met een oproep aan app- en platformbouwers: bedenk een sociaal mediakanaal dat niet is gebaseerd op aantal likes, hartjes of retweets. Waar je gestimuleerd wordt om ‘je echte zelf’ uit te drukken, in plaats van anderen af te troeven met het meest fantastische uit je leven of je scherpe mening. Ik vind het een mooi idee en ben benieuwd waar het allemaal een ‘game changer’ voor zou kunnen zijn. Tot die tijd denk ik dat ons bewuster worden van de huidige (sociale) mediawetten al een stap vooruit is naar genuanceerdere verhalen op internet. We mogen Essena, Tim en Nicolaas wel bedanken voor het zo hard oplopen tegen de randen van de sociale mediakaders. Dankzij hun niet te onderdrukken frustratie leren ook wij weer wat over onszelf op internet en waarom aanwezig zijn in het offline leven zo belangrijk is.

 

PS: hoe je genuanceerde verhalen op internet kunt vertellen, en waarom, daar kom ik uiteraard in andere posts op terug.

PS2: tussen het begin van het schrijven en afronden van deze blogpost zat het weekend met de aanslagen op Parijs. Het voelt gek om daar niets over te zeggen. Tegelijkertijd denk ik dat het belang van het onderwerp, nuance op internet en het effect in het echte leven, ook nu extra mag worden benadrukt.


 

Foto’s Essena O’Neill: via haar Instagram & Youtube-account, via Elle.com
Geen reactie's

Geef een reactie